برای عضویت در خبرنامه پاد، نام و نام خانوادگی خود را به آدرس [email protected] ارسال کنید.
شما اینجا هستید: خانه / یادداشت‌ها / زندگی همین چیزی‌ است که هست
زندگی همین چیزی‌ است که هست

زندگی همین چیزی‌ است که هست

انتشارات هرمس ترجمه‌ای از رمان «بیگانه» آلبر کامو را به قلم محمدرضا پارسایار منتشر کرده است که هفتمین ترجمه این اثر در ایران است.

این رمان روایتی است از زندگی قهرمانش، مورسو که ساکن الجزایر است؛ قهرمانی که چندان هم ویژگی‌های یک قهرمان را ندارد. آدمی معمولی مثل همه‌ آدم‌های دور و برش که کارمندی وظیفه‌شناس است، با آدم‌ها خوب رفتار می‌کند و آزارش به کسی نمی‌رسد. همین آدم اما در میانه همین معمولی بودن یک عرب را می‌کشد؛ مردی را که حسابی هم با هم نداشته‌اند.

شواهدی اما از همان ابتدا وجود دارد که معمولی بودن زندگی مورسو را خدشه‌دار می‌کند. حتی از همان چند جمله نخست می‌توان ردپایی از فاجعه پایانی را دید: «مامان امروز مرد. شاید هم دیروز مرده باشد. نمی‌دانم.» و مورسو به سادگی با مرگ مادر کنار می‌آید و حتی دریغ از یک قطره اشک. این همان نکته‌ای است که خود کامو هم بر آن انگشت تأکید گذاشته است: «در جامعه ما هر کس که در خاکسپاری مادرش نگرید با این خطر رو به روست که محکوم به مرگ شود.» این گونه است که کامو با همان جملات نخستین بیگانه فرجام مورسو را هم معلوم کرده است، گیریم زندگی به نحوی کاملا عادی در جریان باشد.

همه چیز عادی به نظر می‌رسد؛ اما زیر پوست این عادی بودن، کم کم و هر چه داستان بیشتر پیش می‌رود، چیزهایی رشد می‌کنند که خوشایند نیستند. چیزهایی که یادآوری می‌کنند زیاده‌تر از حد نباید دلخوش به جریان معمول زندگی بود؛ این‌ که همیشه انگار قرار است یک جای کار عیب داشته باشد.

اما در همین عادی بودن راوی آن‌چه را در سر دارد روایت می‌کند؛ اما نه فقط برای مخاطبان رمان. آدم‌های دور و برش هم کم کم بو می‌برند که این آدم یک چیزیش می‌شود. چه “ماری” که عاشقانه سر در پی مورسو دارد اما آن چنان شور عاشقانه‌ای که انتظار دارد در او نمی‌بیند؛ چه رییسش، یا ساکنان خانه سالمندان و هم‌نشینان شبانه مورسو در شبی که بر جنازه مادر می‌نشیند، یا دوستانش، وکیلش و…

مورسو دوستی دارد که مدعی است زنی به او خیانت کرده است. ریمون، از مورسو می‌خواهد برایش نامه‌ای بنویسد خطاب به آن زن. وقایع به طور عادی پیش می‌روند. ریمون انتقامی را که می‌خواهد با کتک‌کاری از زن می‌گیرد. پایش هم که به اداره پلیس باز می‌شود ریمون رفاقت را تمام می‌کند و شهادت می‌دهد زن به دوستش خیانت کرده است.

در ادامه ریمون، او و ماری را دعوت می‌کند که تعطیلات آخر هفته را همراه با هم در کلبه یکی از دوستانش، در نزدیک الجزایر و در ساحل دریا بگذرانند. آن‌ها به کلبه ماسون می‌روند. ریمون اما هنوز سر قضیه کتک‌کاریش خرده حسابی با مردان عربی دارد که برادر آن زن کتک‌خورده هم در میانشان است.

مورسو، ریمون و ماسون به ساحل می‌روند تا قدم بزنند. مردان عرب را می‌بینند. ریمون و ماسون با آن‌ها درگیر می‌شوند؛ اما همه چیز ختم به خیر می‌شود. مورسو دخالتی نمی‌کند. مورسو و ریمون بار دیگر به ساحل می‌روند. ریمون قصد دارد رقیب را با تپانچه‌ای که دارد از پا در آورد. مورسو برای احتیاط هفت تیر را از او می گیرد. باز هم اتفاقی نمی‌افتد. بار سوم اما مورسو به تنهایی بیرون می‌زند. مرد عرب را می‌بیند، آفتاب امانش را بریده است، به او شلیک می‌کند، اول یک بار و پس از مکثی چهار گلوله دیگر را به جنازه مرد شلیک می‌کند. به همین سادگی، بدون این که خرده حسابی با مرد عرب داشته باشد یا حرفی رد و بدل کنند.

مورسو دستگیر می‌شود و یک سالی طول می‌کشد تا بازجویی‌ها و محاکمات به سرانجام برسد. نتیجه اما از همان اول معلوم بوده است: اعدام و مرگی که مورسو گریزی از آن ندارد. یعنی خودش شخصا گریزی ندارد، یعنی میلی برای رهایی در خود نمی‌بیند و تلاشی هم نمی‌کند تا از این مخمصه بگریزد. اما این یک سال برای او و مخاطب همراه است با دریافتی تازه از زندگی؛ این‌که با وجود سرشت غمناک و پوچ زندگی که حرف اصلی کامو در این رمان و در دو کار دیگرش به ویژه، «افسانه سیزیف» و «کالیگولا» است، باز لذت‌های کوچکی هست که ما را در ساحت زندگی حفظ می‌کند.

قهرمان بیگانه کامو نه خوب است و نه شرور. نه اخلاقی است و نه ضد اخلاق. اصلا مشکلش همین است. سیاه و سفید نیست. نمی‌شود او را گذاشت در یکی از دو جبهه خیر و شر. او فقط هست. فقط یک راوی است و جهانی را که در آن سر می‌کند روایت می‌کند.

او یک توصیف‌گر است. اتفاقات روزمره زندگی‌اش را، مکان‌ها، آدم‌ها و خودش را توصیف می‌کند. او صادق است؛ با خودش و اطرافیانش. نقش بازی نمی‌کند. دروغ نمی‌گوید. در پی تغییر در زندگی خود هم نیست. از پیشنهاد رییسش برای رفتن به پاریس امتناع می‌کند. بیشتر از آن‌که برای زندگی‌اش برنامه‌ریزی کند، خود را به جریان امور می‌سپارد. آن‌چه پیش آید برای او فقط پیش آمده است؛ حتی اگر در مراسم تدفین مادرش باشد، قرار باشد ازدواج کند، مردی عرب را بکشد، در زندان باشد یا در آستانه محکومیت قطعی به اعدام.

مورسو چیزی را توجیه نمی‌کند. شوری هم در سر ندارد که او را به هیجان آورد. زندگی برای او همین چیزی است که هست، دارد اتفاق می‌افتد و باید با آن کنار آمد، با رنج‌هاش و با لذت‌هاش. همان‌طور که کامو هم می‌گوید او از دروغ گفتن سر باز می‌زند و نمی‌خواهد در بازی همگانی شرکت کند. مورسو یک محکوم است، یک بیگانه تمام‌عیار؛ بیگانه‌ای که فقط “هست”؛ پس همگان می‌گویند که نباید باشد.

اما درست در همین موقعیت است که ارزش زندگی برای او آشکار می‌شود. مرگ است که زندگی را ارزشمند می‌کند. همین جاست که مورسو با خود می‌گوید: «آماده‌ام زندگی را از سر بگیرم.»

این نتیجه احتمالا همان چیزی است که کار کامو را به جنگ جهانی دوم پیوند می‌کند. زمانی‌که فرانسه در اشغال بوده کامو الجزایر را ترک می‌کند و به فرانسه باز می‌گردد و به جنبش مقاومت می‌پیوندد. بیگانه برای او برآمده از تجربه هولناک جنگی است که بسیاری را به نابودی کشانید. پس باید به همگان می‌گفت که باید زندگی را از سر گرفت؛ با وجود این پوچی که دامنگیرمان شده است. پوچی‌ای که کامو نه فقط در زندگی شخصی مورسو که بیشتر از آن در سیستم قضایی که وی را محکوم به اعدام می‌کند به نمایش می‌گذارد.

در این سیستم گویی قرار نیست مورسو به عنوان یک فرد انسانی محاکمه شود. مورسو برای آن‌ها یک بهانه است. بهانه‌ای برای سرپوش گذاشتن بر پوچی بی‌انتهای همه آن چیزهایی که لباده‌اش را به دوش می‌کشند. مورسو اما درگیر بازی نمی‌شود و دروغ نمی‌گوید. این همان چیزی است که او را به قهرمان داستان تبدیل کرده است. او جهان را آن‌گونه که هست می‌پذیرد و این حقیقتی است که به گفته کامو مورسو بی هیچ رفتار قهرمانانه‌ای جان بر سر آن می‌گذارد.

درباره آلبر کامو

آلبر کامو در ۷ نوامبر ۱۹۱۳ در شهر موندوی الجزایر چشم به جهان گشود. وی در سال ۱۹۳۲ به تحصیل در رشته فلسفه می‌پردازد، روزنامه‌نگاری می‌کند و به جنبش مقاومت فرانسه می‌پیوند. انتشارات گالیمار «بیگانه» و «افسانه سیزیف» کامو را در سال ۱۹۴۲ منتشر می‌کند و کامو به شهرت می‌رسد.

کامو در سال ۱۹۴۴ با ژان پل سارتر آشنا می‌شود و پس از آن است که «کالیگولا» و «سوءتفاهم» را می‌نویسد و با «طاعون» بیشتر از پیش شناخته می‌شود. پس از «انسان شورشی» و «سقوط» و در اکتبر ۱۹۵۷، کامو به خاطر مجموعه آثارش جایزه نوبل را دریافت می‌کند؛ هر چند آندره مالرو را بیشتر شایسته دریافت این جایزه می‌داند. کامو در آن زمان چهل و چهار ساله است.

در ۴ ژانویه ۱۹۶۰ کامو قصد داشت با قطار به پاریس برود؛ اما میشل گالیمار پیشنهاد می‌کند که با اتومبیل سفر کنند. این اما آخرین سفر کامو بود. اتومبیل از جاده منحرف می‌شود و کامو در دم جان می‌سپارد.

درباره ترجمه

تاکنون بیشتر آثار آلبر کامو به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده‌اند و از رمان «بیگانه» او چندین ترجمه در دست است. اگر در سایت کتابخانه ملی «بیگانه» آلبر کامو را جست‌وجو کنید می‌توانید اطلاعاتی درباره ترجمه‌های دیگر این کتاب که در سال‌های مختلف توسط مترجمان و ناشران متفاوت ترجمه و منتشر شده است پیدا کنید؛ ترجمه‌هایی از ج‍لال‌ آل‌اح‍م‍د، ام‍ی‍رج‍لال‌ال‍دی‍ن‌ اع‍ل‍م‌، ه‍دای‍ت‌ال‍ل‍ه‌ م‍ی‍رزم‍ان‍ی، لیلی گلستان، خشایار دیهیمی و محمدرضا پارسایار.

کار این مترجم آخر که در سال ۱۳۸۸ از سوی انتشارات هرمس منتشر شده است تؤامان هم سهل بوده است و هم دشوار. سهل از آن روی که پیش از این مترجمان چیره‌دستی، دستی در ترجمه این کتاب داشته‌اند و دشوار از آن روی که باید حتی اگر این ترجمه جدید بیشتر از آن‌های دیگر نباشد، کم هم نیاورد. در مجموع هم به نظر می‌رسد پارسایار از عهده بر آمده است و متنی خواندنی از اثری خواندنی را ارئه کرده است.

چاپ نخست رمان «بیگانه» اثر آلبر کامو با ترجمه محمدرضا پارسایار از سوی انتشارات هرمس ‏در ۱۱۲ صفحه، شمارگان ۳۰۰۰ نسخه و قیمت ۱۸۰۰ تومان روانه بازار نشر شده است.

درباره مدرسه زندگی پاد

مدرسه زندگی پاد می‌کوشد با هدف فراهم کردن زمینه برای ارتقاء کیفیت زندگی مردم ایران به فعالیت‌هایی چون آموزش و مشاوره در زمینه مهارتهای زندگی و کسب و کار بپردازد به نحوی که منجر به ارتقاء مهارت‌ها و توانایی‌های فردی و سازمانی شود.

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*


+ 1 = دو

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>